Bir Nefesin Şekillendirdiği Yüz: Çocuklarda Solunum ve Çene Gelişimi!
Şehrin en çok okunan yayınlarından Ankara Life Dergisi’ne konuk olan Ortodonti Uzmanı Özge Aktaş Özçıkrıkcı, çocuklarda solunum alışkanlıklarının yüz ve çene gelişimi üzerindeki kritik etkilerine dikkat çekiyor. Ağız solunumunun yalnızca estetik değil, sağlık ve gelişim açısından da ciddi sonuçlar doğurabileceğini vurgulayan Özçıkrıkcı, erken teşhis ve multidisipliner yaklaşımın öneminin altını çiziyor. İyi okumalar dileriz.
Hatice Şeyma Basut
Çocuklarda solunum problemlerinin çene gelişimi üzerinde ciddi etkileri olabiliyor. Özellikle ağız solunumu veya uyku sırasında horlama gibi durumlar çocuğun yüz ve çene yapısını nasıl etkiliyor?
Çocuklarda çene gelişimi ve ağız solunumu arasında karşılıklı bir ilişki söz konusudur. Hem çene yapısı solunumu etkiler hem de solunum alışkanlığı çene gelişimine etki eder. Normalde çocuklar burundan nefes almalıdır. Ancak çeşitli nedenlerle ağız solunumu başlarsa, bu durum yüz ve çene gelişimini olumsuz yönde etkileyebilir. Ağız solunumu yapan çocuklarda dil yukarıda değil, aşağıda konumlanır. Üst çene yeterince gelişemez, yüz uzun ve dar gelişir, alt çene geride kalır.
Peki çene yapısındaki bozukluklar, örneğin geride bir alt çene veya dar damak, çocuğun solunumunu nasıl etkileyebilir?
Alt çene geride konumlandığında; hava yolu daralır ve çocuklar da ağzı açık uyurlar. Üst çene dar olduğunda; burun boşluğu daralır, hava geçişi zorlaşır ve çocuk refleks olarak ağızdan nefes almaya başlar.
Ebeveynler genellikle çocuğun solunum kaynaklı çene problemlerini fark etmekte zorlanabiliyor. Gözlemleyebilecekleri işaretler nelerdir?
En önemli işaret çocukların gece uykuda ağzı açık uyuyup uyumadığıdır.
- Horlama
- Uzun ve dar yüz yapısı
- Göz altlarındaki morluklar
- Dikkat eksikliği ve yorgunluk Ebeveynlerin bu belirtiler konusunda iyi gözlemci olmaları gerekiyor.
Ben de hastalarıma her zaman bu konuda dikkatli olmalarını öneriyorum.
Erken müdahale hem solunum hem de çene gelişimi açısından ne kadar kritik?
Çene yapısındaki bozukluklar ağız solunumuna; ağız solunumu ise çene yapısının daha da fazla bozulmasına sebep olur. O nedenle multidisipliner bir yaklaşımla hem bir ortodontist hem de kulak burun boğaz uzmanı birlikte değerlendirmelidir. Kulak burun boğaz uzmanı; adenoid hipertrofisi (büyümüş geniz eti), alerjik rinit, septum deviasyonu (burun kemiklerinde eğrilik) açısından; ortodonti uzmanı ise çene yapısını değerlendirmelidir. Ağız solunumuna sebep olan nedenler hızlıca ortadan kaldırılmalı, çocukların burun solunumuna geçmeleri sağlanmalıdır. Çünkü ağzı solunumunun sadece çene yapısına üzerine olumsuz etkileri yoktur. Çocuğun genel sağlığına da oldukça fazla etkileri vardır. Yetersiz oksijenlenme sebebiyle dikkat eksikliği, öğrenme güçlüğü, daha sık hastalanma, konsantrasyon problemleri de görülür.
Ortodontik tedaviler ile solunum terapilerini bir arada yürütmek mümkün mü? Böyle bir yaklaşım çocuğun hem çene yapısını hem de solunum fonksiyonlarını nasıl olumlu etkiliyor?
Bir ortodonti uzmanı olarak sıklıkla alışkanlıkları yönlendirici apareyler kullanıyoruz. Solunum egzersizleri veriyoruz. Tabii çocuğun kaç yaşında ve hangi aşamada olduğu çok önemli. Bazen hiçbir sebep yokken yani burun solunumu yapmasına hiçbir engel yokken bile çocuklar ağız solunumu yapabiliyor. İşte o zaman solunum egzersizleri ve alışkanlık kırıcı kullandığımız apareylerle sorunu çözebiliyoruz. Ama ağzı solunumuna sebep olan anatomik bir neden var ise (burun eğriliği, geniz eti büyümesi, çene darlığı vs.) tedavi ve terapi birlikte devam ediyor. Ağız solunumu yapmaya alışmış bir çocuk; etken ortadan kaldırılsa bile ağız solunumuna devam edebilir. O nedenle tedaviler ile solunum terapilerinin birlikte yürütülmesi oldukça önemlidir.
